Toen ik jaren geleden hoorde dat mijn jongste zoon Aidan autisme heeft, dacht ik—zoals zovelen van mijn generatie—meteen aan Rain Man, de beroemde Hollywood-klassieker uit de jaren tachtig waarin Dustin Hoffman een autistische man speelt die weliswaar geniaal kan hoofdrekenen, maar tegelijkertijd volledig onbereikbaar is en gevangen zit in zijn eigen, rigide routines. Door dat extreme beeld dacht destijds een hele generatie dat autisme synoniem stond voor een emotioneel ondoordringbare muur. Ik zag dan ook meteen een toekomst voor me vol onbereikbaarheid en een loodzware wolk boven ons gezinsleven.
Maar de werkelijkheid? Die bleek gelukkig duizend keer kleurrijker, dynamischer en vooral een stuk gezelliger. Natuurlijk zijn er uitdagingen, maar Aidan brengt ons bovenal een enorme hoeveelheid lol en energie.
Want ja, laat ik er geen doekjes om winden: het blijft een uitdaging. Ik vergelijk het leven met een kind dat nét even anders bedraad is—of dat nou autisme, ADHD of een andere bonusuitdaging is—zelf nogal eens met het beklimmen van een berg. Het is een metafoor die ik gebruik, omdat hij zo lekker klopt. Er zijn namelijk periodes dat je flink moet stijgen. Dan ben je aan het knokken voor de juiste plek op school, hoor je alleen maar negatieve dingen over wat je kind allemaal niet zal bereiken en ben je twintig ballen in de lucht aan het houden. Dat kost kracht, dat vraagt uithoudingsvermogen, en op zo’n moment wéét je: oké, we zitten nu in een klimfase.
En net als op een echte berg ga je helaas niet in één rechte lijn omhoog. Soms glijd je onverwacht weer een flink stuk terug. Een plotselinge verandering in de routine, een tegenvaller op school of een intense periode van overprikkeling kan er zomaar voor zorgen dat de boel weer wankelt en je een paar meter omlaag klettert. Dat hoort bij die reis van ups en downs; het is een kwestie van stijgen, incasseren en telkens weer opnieuw grip proberen te krijgen op het pad.
Maar waar ik zelf zo ontzettend van geniet, en wat we soms bijna zouden vergeten, is dat die weide berg ook barst van de prachtige, zonnige plateaus. En die zijn er echt veel vaker dan we denken. Het zijn de momenten dat je samen aan de keukentafel zit te gieren om een bizarre opmerking, dat een overstap die je heel spannend vond opeens soepel verloopt, of dat je simpelweg naar je kind kijkt en ziet dat hij lekker in zijn vel zit. Op zo’n moment bereik
je zo’n fijne uitrust plek. De paden zijn vlak, de zon schijnt en de storm is gaan liggen. Dat is niet alleen intens genieten voor jou als ouder, maar een verademing voor het héle gezin—inclusief de broers en zussen op de achtergrond, die vaak net zo hard meebewegen en meeleven. Ik sta dan heel bewust even stil om om me heen te kijken.
En daar zit precies de uitdaging voor ons als ouders. We zijn vaak zó geprogrammeerd om in de overlevings- en regelmodus te staan, dat we met klotsende oksels op dat mooie plateau blijven rondlopen. In plaats van dat we even op een steen gaan zitten en bewust genieten van het feit dat het nu even heel goed gaat, staren we alweer angstig omhoog naar de volgende rotspartij. “Wanneer zou de volgende crisis of uitdaging op ons pad komen?” horen we onszelf dan denken.
Mijn belangrijkste les na al die jaren? Als je merkt dat de boel lekker loopt, dwing jezelf dan om te landen. Accepteer dat de klimfases en het terugvallen erbij horen, maar stop acuut met rennen en scannen op potentieel gevaar zodra de weg vlak is. Ga achteroverleunen, adem diep in en zeg hardop tegen jezelf: ‘Hè hè, kijk ons eens even goed zitten hier.’ Het maakt niet uit of het een uur is of een paar maanden, genieten van het uitzicht is geen stilstand, het is puur opladen voor de volgende klim.
Het is oké om te accepteren dat er klimfases zijn, maar het is minstens zo belangrijk om de rustfases bewust te claimen. Parkeer de zorgen over morgen. Kijk naar je kind, kijk naar je gezin en wees je er héél bewust van dat jullie dít moment maar mooi te pakken hebben. Die top van de berg hoeft helemaal niet vandaag bereikt te worden. Soms is halverwege, zittend in het gras met een prachtig uitzicht, precies de perfecte plek.
Over Saskia Maas
Saskia Maas is medeoprichter en directeur van Stichting InterActing, een theaterschool die jongeren met autisme door middel van improvisatietheater helpt hun sociale flexibiliteit te vergroten. Daarnaast is zij CEO van Boom Chicago (het internationale comedy instituut en theater-venue in Amsterdam) en de oprichter van Falcon Artists (een agency dat zich richt op het managen en ontwikkelen van creatief talent). Als trotse moeder van haar zonen Finn en Aidan (die zelf autisme heeft) combineert zij haar ervaring in de theaterwereld met haar persoonlijke missie om te kijken naar mogelijkheden, talent te ontwikkelen en unieke, bonte breinen te vieren.